شهرستان بهار

یادداشتی به قلم جواد نوری به بهانه مرمت حمام کهنه بهار :

حفظ و مرمت آثار باستانی ضرورتی اجتناب ناپذیر

شناسه خبر: ۷۹۴۶
 حفظ و مرمت آثار باستانی ضرورتی اجتناب ناپذیر

بارها در محافل عمومی و خصوصی از قدمت و نقش بهار در ادوار مختلف تاریخی گفته اند و شنیده ایم. اما بطور کلی خود بهار بعنوان شهری که دارای سابقه ی تاریخی قابل توجه است دارای اثر تاریخی ثبت شده و قابل ملاحظه ای نبوده است.

یکی از دلایل نبود بناهای تاریخی در شهر بهار به نوع زیست مردمان بهار در ادوار پیشین برمی گردد زیرا چنانکه در پیشینه تاریخی این شهر و مردمانش ثبت شده مردم بهار عموما در عرصه های سیاسی دارای نقش بوده و به سپاهیگری و جنگاوری معروف و مشهور بوده اند. بخاطر همین مسئله در دوره های مختلف درگیر نزاع ها وستیزها بوده و افزون براین موقعیت جغرافیایی خاص و استراتژیک بهار باعث شده تا همیشه بر سر تصاحب آن جنگ و درگیری صورت گیرد که نمونه این نزاع ها و درگیری های بسیار در کتاب جهانگشای جوینی تصحیح علامه قزوینی نوشته شده است.

این کشمکش ها و جنگها و درگیری ها همیشه باعث از بین رفتن آثار و ابینه تاریخی این شهر شده . بعنوان نمونه درجنگ بین سپاهیان خلیفه عباسی و تکش خوارزمشاه در بهار ابن قصاب وزیر نامدار دستگاه خلافت عباسی در بهار کشته و مدفون شده و در مدتی بعد قبر او نبش شده و استخوانهایش را از خاک بیرون آورده اند.

قلعه بهار هم چنانکه در کتب تاریخی ثبت شده توسط هلاکو خان با خاک یکسان شد و از بین رفت. در دوره های بعد هم هجوم قوای روس و عثمانی که ایران را محل تاخت و تاز خود قرار داده بودند و چنانکه در حافظه تاریخی مردم ماندگار شده قوای روس که تا همدان و شهرهای اطراف آمده بودند در زمستانهای سخت همدان به خانه هاو منازل مردم هجوم برده و سقف های چوبی و تیرپوش آنان را با قساوت و بی رحمی تمام ویران و با چوب آنها آتش و ذغال تهیه می کردند و خود را از سرما نجات می دادند.

بسیاری از خانه های مردمان نیز بدین گونه از بین رفت. به هر حال رفتارهای اینچنین باعث شده تا بهار سهمی از آثار ابینه ی تاریخی نداشته باشد. سایر بناهای تاریخی یا موارد باستانی بهار نیز به دلایل مختلف یا از بین رفته یا دچار تغییرات شگرفی شده بدان حد که دیگر عنوان اثر باستانی برازنده ی آن نیست. مثل سنگ قبرهای باستانی بهار که عموما مورد سرقت واقع شدند و خانه های سنتی که توسط صاحبانشان مورد تخریب و نوسازی واقع شدند و بجز یکی دو مورد هیچ بنای دیگری برجا نمانده است.

اما بجز بناهای تاریخی از بین رفته بهار همچون قبر ابن قصاب وزیر دربار عباسیان و قلعه بهار و موارد دیگر تعدادی از آثار و ابنیه تاریخی این شهر چنانکه باید دارای شمایل سنتی و باستانی نیستند و اصلی ترین دلیل این مسئله تداوم فعالیت های آنان تا همین روزگار معاصر خود ماست. از جمله حمام های تاریخی بهار. این حمام ها در نقاط مختلف شهر با ساختاری ویژه خودنمایی می کنند

از دیگر نکات قابل توجه آنکه محله های قدیمی شهر هر کدام دارای یک حمام عمومی بوده و هر کدام از این حمام ها در نزدیک ترین فاصله از مسجد محل قرار گرفته اند. حمام بهمنی در کنار مسجد جامع حمام کهنه در کنار مسجد علی ابن ابیطالب حمام قلعه در نزدیکی مسجد النبی قلعه و حمام محله حسین بابا در بین دومسجد امام رضا و مسجد حسین بابا و مسجد خیابان سی متری در نزدیکی مسجد ابوالفضل این دو فقره ی اخیر قدمت چندانی ندارند با این حال تناسب خود را با محل حفط کرده و از ساختار رایج پیروی کرده اند.
این حمام ها تنها آثار باستانی برجا مانده از دوره های پیش اند و تعدادی از آنها هم اکنون نیز فعال اند و مورد استفاده عموم قرار دارند. و یکی دو مورد آنها نیز کاملا تعطیل شده و کارایی خود را از دست داده اند و با کمال تاسف کوشش چندانی برای حفظ و نگهداری آنها صورت نگرفته است.

اما اتفاق خوشآیندی که اخیرا افتاده تعمیر و مرمت معماری یکی از این حمام های قدیمی بهار معروف به حمام کهنه(کهنه حمام) است و یک بانوی خیر و خیر اندیش و کارآفرین نمونه با تقبل هزینه های شخصی اندرونی آن حمام را به کارگاه تولید فرش تبدیل کرده و رونقی بسزا بدان بخشیده و میراث فرهنگی تنها به تعمیر و نوسازی نمای بیرونی آن حمام مبادرت ورزیده است.

مرمت معماری، شاخه ای از هنر معماری است که بر پایه شناخت و مطالعه بناها و بافتهای تاریخی و آثار باستانی، به احیا کردن فضاهای تاریخی به لحاظ کالبدی، ساختاری و عملکردی میانجامد. این هنر که شاخه ای آمیخته از دانش، تکنولوژی، مهندسی و هنر معماری میباشد شامل شکلها و سطوح گوناگونی از پژوهش و تحقیق در باب هنر و معماری تاریخی است و در مقیاسهای گوناگونی میتوان آن را تعریف و معنا کرد.

بهسازی
سلسله اقداماتی که به منظور بهبود کالبد در کوتاه مدت صورت میگیرد و شامل چهار اقدام تعمیرات، حفاظت، حمایت و استحکام بخشی ست.
نوسازی
مجموعه اقداماتی که ساختارهایی نو را به جای بناهای قدیمی مینشاند یا جلوه بسیار نو به آن میدهد.
بازسازی
به معنای بازسازی مکانیکی و بدون در نظر گرفتن ابعاد فکری و نظری نو پرداز یک وضعیت ساختاری معماری یا شهرسازی تخریب شده است.

امروزه مرمت آثار تاریخی و باستانی درجهان به موضوع با اهمیتی تبدیل شده و کشورهای پیشرفته رویکرد قابل ملاحظه ای بدان داشته اند. و به این روش میراث گرانقدر تاریخی و ملی خود را حفظ می کنند. در بهار هم اخیر مرمت بنای تاریخی حمام کهنه و قدیمی شهر در جنب مسجد علی ابن ابیطالب (ع) آغاز شده است اگرچه هنوز به اتمام نرسیده با این حال این حرکت نوید بخش آغاز جنبش های دولتی و غیردولتی درجهت حفظ و احیای آثار تاریخی و فراموش شده ی بهار یادکرد و می توان از این طریق به پاسداشت و انتقال این مواریث ارزشمند باستانی به نسل های آینده همت گماشت.
از بانیان این حرکت تشکر و امتنان ویژه ای دارم و برایشان از خداوندمتعال طلب شادکامی و بهروزی و موفقیت دارم



والسلام... جواد نوری

نظرات
  • نشاط شهر هیچ مسئولیتی در قبال متن نظرات ندارد.
  • نظرات شما پس از تایید نمایش داده می شوند.
  • نظراتی که شامل توهین و ... باشد تایید نخواهند شد.
  • نشاط شهر در قبول یا رد نظر شما آزاد است.
  • وارد کردن نام، آدرس ایمیل و متن نظر الزامیست.
  • آدرس ایمیل شامل www نمی باشد.
  • پس از تکمیل فرم بر روی دکمه ارسال نظر کلیک کنید.
در جواب نظر
  • باهارلی :
    در تاریخ ۲۰ امرداد ۹۷ ساعت ۱۳:۵۹
    از هیات امنای مسجد علی ابن ابیطالب ع ،اقای پاشایی مسئول میراث فرهنگی ،استاد قرهخانی، سمن کهن میراث بهار و خانم علیزاده بابت حفظ و معرفی حمام کهنه تشکر می کنم
اخبار ویژه
اطلاعیه ها
پربازدیدترین اخبار هفته
پربازدیدترین اخبار ماه
یادداشت
گزارش تصویری
آخرین نظرات کاربران
آخرین اخبار
کانال تلگرام نشاط شهر