حجت‌الاسلام علی قاسملو، مسئول آرامستان بهار، در گفت‌وگو با خبرنگار ما با تشریح روند هم‌سطح‌سازی قبور گلزار شهدای آیت‌الله بهاری اظهار داشت: این پروژه از اوایل تابستان سال گذشته به مدت شش ماه با کمک خیرین و هماهنگی نهادهای مختلف اجرا شد، اما به دلیل هزینه‌های سرسام‌آور و نبود بودجه، در حال حاضر متوقف مانده است.

 

به گزارش خبرنگار نشاط بهار، حجت‌ الاسلام علی قاسملو، مسئول آرامستان بهار، در گفت‌وگو با خبرنگار ما با اشاره به پیشینه این آرامستان گفت: آرامستان بهار از قدیم‌الایام موقوفی بوده و ضوابط مشخصی برای دفن اموات وجود نداشت؛ از نظر ارتفاع قبور از سطح زمین و از نظر سنگ قبر، نه از نظر عرض و طول سنگ قبر، نه از نظر ردیف عبور و نه از نظر قطعه‌بندی. لذا از ایام گذشته شاید از پنجاه سال پیش یا حتی یکصد سال پیش، نه فقط پنج یا ده سال پیش قطعه‌بندی وجود نداشت.

 

وی افزود: مردم عزیزان خود را در کنار بستگان قبلی‌شان دفن می‌کردند؛ یعنی اگرچه محل مشخصی را برای دفن خانواده‌شان تعیین می‌کردند، اما نظم مشخصی حاکم نبود. این در حالی است که یکی از احکام دین ما این است که مستحب است میت‌هایی که فامیل هستند در کنار هم دفن شوند. مردم بهار از قدیم‌الایام متدین، مؤمن و عالم به احکام شرعی خود بودند و این مباحث را رعایت می‌کردند؛ لذا اموات خود را تا جایی که امکان داشت کنار هم دفن می‌کردند. اما نبودن قطعه‌بندی در آرامستان، بی‌نظمی را ایجاد کرده بود.

 

قاسملو با اشاره به وقفی بودن زمین آرامستان تصریح کرد: چون زمین وقفی بود، هزینه‌ای برای دفن اموات از خانواده متوفی گرفته نمی‌شد. هم اکنون هم اگر هزینه‌ای برای قبر دریافت می‌شود، صرفاً برای کارگری است که قبر را حفر می‌کند. به هیچ وجه تاکنون اتفاق نیفتاده که برای زمین آرامستان کسی یا ارگانی پولی دریافت کرده باشد.

 

ضرورت توجه به گلزار شهدا و حرم آشیخ محمد بهاری(ره)

 

مسئول آرامستان بهار در تشریح ضرورت اجرای این پروژه گفت: آرامستان بهار و گلزار شهدای آن که شیخ محمد بهاری در آن مدفون است شاهد حضور زائرانی حتی از خارج از کشور برای زیارت است. بزرگیِ سطح قبور نسبت به سطح زمین و افزایش تعداد قبرهای محوطه شهدا و آشیخ محمد بهاری، اجازه نمی‌داد زائران به‌شایستگی برای زیارت حاضر شوند و ادارات نیز در طول سال برای زیارت اهل قبور شهدا با مشکل مواجه بودند.

 

وی افزود: لذا تصمیم گرفتیم هدف را کل آرامستان قرار دهیم. از قبوری که مخصوصاً خانواده شهدا و علمای مدفون در اطراف آشیخ محمد بهاری بودند، اجازه گرفته شد و در پروسه شش ماهه، با هیئت امنای فعلی و گذشته، با کمک امام جمعه و مخصوصاً شورای شهر و شهردار، جلساتی برگزار شد و این اجازه‌ها به‌تدریج به صورت عمومی و خصوصی اخذ شد.

 

آغاز عملیات از تابستان گذشته؛ شش ماه کار مستمر

 

قاسملو درباره زمان‌بندی اجرای پروژه اظهار داشت: عملیات از اوایل تابستان سال گذشته — سال ۱۴۰۴ — شروع شد و به مدت شش ماه طول کشید و تمام هزینه‌ها تا نود درصد به صورت خیری تأمین شد و ان‌شاءالله این پروژه ادامه خواهد داشت.

 

وی با تشریح مراحل اجرایی گفت: کف‌سازی و سدسازی قبور را از مقابل حرم شیخ محمد بهاری آغاز کردیم و هدف اولیه، قبور شهدا و قبور عزیزان مدفون در محوطه شهدا و شیخ محمد بهاری بود. اطلاع‌رسانی به تمام شهر بهار انجام شد، فرهنگ‌سازی صورت گرفت و پس از صدور اجازه‌ها مخصوصاً از طرف مردم و امام جمعه محترم این امر محقق شد اما هدف نهایی ما کل آرامستان است.

 

دو میلیارد تومان کمک خیرین؛ برآورد ماهانه هفتصد میلیون تومان

 

مسئول آرامستان بهار با اشاره به هزینه‌های پروژه گفت: تنها مشکلی که باعث توقف هم‌کف‌سازی شد، هزینه‌های سرسام‌آور این پروژه است و ما قریب به دو میلیارد تومان در کف‌سازی مسیر شهدا از مردم و خیرین محترم جمع‌آوری کردیم. اگرچه شهرداری نیز کمک‌حال ما بود؛ آجرهای کف‌سازی شهدا که بعضاً نیاز به بازسازی داشت، هنگام برداشتن قبر شهدا، شهرداری محترم با یک واسطه شورای شهر به ما کمک کرد و شورای شهر نیز در این زمینه بسیار کمک کرد. اما غیر از آجرها، سایر هزینه‌ها شامل ماسه، سیمان، حقوق دو کارگر و دستمزد استادکار، همه از مردم و به صورت خیری جمع‌آوری شد.

 

وی افزود: برآورد هزینه ماهانه ما با احتساب بیست و چهار روز کاری در ماه به غیر از روزهای جمعه و بعدازظهر پنجشنبه برای استادکار و دو کارگر، با سیمان و ماسه مورد نیاز برای هم‌کف‌سازی کل آرامستان، نزدیک به هفتصد میلیون تومان است و لذا جمع‌آوری این مبلغ از خیرین شهر بهار برای ما دشوار بود و همچنان دشوار است و به همین دلیل، پروژه به دلیل نبود بودجه متوقف مانده است.

 

قاسملو تأکید کرد: در صورت تأمین بودجه از سوی خیرین نه ادارات؛ ما صفر تا صد این پروژه را با کمک خیرین پیش خواهیم برد و در صورت همراهی خیرین محترم، کار را دوباره از کنار قبور شهدا برای کل آرامستان آغاز خواهیم کرد.

 

یک استادکار و سه شاگرد؛ محدودیت نیرو به دلیل نامشخص بودن اعتبار

 

مسئول آرامستان بهار درباره نیروی انسانی به‌کار گرفته‌شده گفت: در شش ماه، بنده که ناظر این مسئله بودم در کنار هیئت امنا که برای جمع‌آوری نذورات کمک می‌گرفت یک نفر استادکار برای هم‌سطح‌سازی و سه نفر شاگرد زیر دست ایشان مشغول به کار بودند.

 

هماهنگی با بنیاد شهید، اوقاف، شهرداری و شورای شهر

 

قاسملو درباره مجوزها و نهادهای هماهنگ‌کننده تصریح کرد: نهادهایی که هماهنگی با آن‌ها انجام شد عبارت بودند از: بنیاد شهید چون محوطه شهدا بود و اداره اوقاف، دادستان، شهرداری، شورای شهر و امام جمعه و بحث اصلی در کنار این جلسات، خود مردم و اجازه گرفتن از خانواده شهدا و قبوری که در اطراف شهدا دفن شده بودند.

 

جلب رضایت هشتاد درصدی خانواده‌های شهدا

 

مسئول آرامستان بهار درباره روند جلب رضایت خانواده‌های شهدا گفت: برای جلب رضایت خانواده شهدا، ابتدا دعوت‌نامه‌هایی تهیه کردیم و تماس‌هایی برقرار شد. در برخی موارد دسترسی به خانواده‌ها ممکن نبود، اما به حدود هشتاد درصد آنان دسترسی داشتیم و هماهنگی‌های لازم انجام شد، همین که پروژه آغاز شد، هر کسی به قبر خانواده خود که می‌رسید، بومی‌های شهر بهار می‌آمدند، کار را می‌دیدند و می‌پسندیدند اجازه را همان‌جا از خانواده می‌گرفتیم. خانواده‌هایی که اصلاً دسترسی به آنان ممکن نبود، چون کار جنبه عمومی داشت، بعضاً بدون اجازه انجام گرفت، اما خود خانواده ها بعدها اجازه‌اش را صادر کرد و راضی شدند.

 

فقط سنگ قبور جابه‌جا شد

 

قاسملو در پاسخ به سوال خبرنگار ما درباره نظارت شرعی و حفظ حرمت قبور تأکید کرد: ما فقط سنگ قبور را جابه‌جا کردیم. داخل قبر اصلاً و ابداً دست‌اندازی نشده است. پیکر، اسکلت و استخوان‌ها زیر خاک و زیر سنگ لحد، نزدیک یک و نیم تا دو متر زیر سطح زمین قرار دارند. اما ما فقط با سطح زمین هم‌کف‌سازی انجام دادیم و به زیر سطح زمین که شامل قبر می‌شود، به هیچ عنوان دست‌اندازی نشده و بی‌حرمتی به قبر نیز صورت نگرفته است.

 

استقبال نود و نه درصدی مردم؛ تشییع جنازه‌ها با مشکل مواجه است

 

مسئول آرامستان بهار با اشاره به بازخورد مردمی گفت: بازخورد مثبت بود و قریب به نود و نه درصد استقبال کردند و ما از استقبال مردم بهره بردیم برای پیش بردن این پروژه و خواهش و درخواست مردم نیز در ادامه‌دادن این پروژه بسیار مؤثر بود و به ما روحیه داد.

 

وی افزود: ان‌شاءالله این روحیه حفظ شود و با کمک خیرین بتوانیم کل آرامستان را هم‌کف‌سازی کنیم برای زائرینی که در زمستان و تابستان برای زیارت اهل قبور حاضر می‌شوند، مخصوصاً تشییع جنازه‌هایی که آنجا برگزار می‌شود و الان بسیار دشوار است، ما چندین مورد مشاهده کردیم که تابوت به دلیل ارتفاع قبور، تمایل به زمین خوردن داشت و لذا تمام مردم درخواست هم‌کف‌سازی دارند، اما بودجه کافی وجود ندارد.

 

برنامه‌های آینده؛ از گسترش حرم تا دیوارکشی و هم‌کف‌سازی کل آرامستان

 

قاسملو درباره برنامه‌های تکمیلی آینده اظهار داشت: برنامه‌های تکمیلی آینده پروژه‌هایی است که در دست برنامه‌ریزی قرار دارد و جلسات آن در حال برگزاری است، از جمله گسترش حرم آشیخ محمد بهاری، دیوارکشی آرامستان که آن هم باید به وسیله خیرین محترم و نیز هم‌کف‌ سازی کل آرامستان در کنار هم‌کف‌سازی شهدا از برنامه ما می باشد.

 

وی افزود: بنده حقیر نزدیک شش سال پیش اولین سالی که به عنوان مسئول آرامستان و غسالخانه منصوب شدم از ضلع بالای آرامستان قطعه‌بندی را به‌تنهایی آغاز کردم و قریب به یک‌سوم آرامستان قطعه‌بندی شد و این قطعه‌بندی الان نیز مورد استفاده است. اما چون از طرف بالای آرامستان بود، صلاح دیدیم هم‌کف‌سازی را از شهدا و علما که الگوی جامعه هستند و خانواده‌شان نیز الگو هستند، آغاز کنیم. قطعه‌سازی آرامستان شش سال پیش به دست بنده از بالای آرامستان انجام شد و ان‌شاءالله بتوانیم آن را ادامه دهیم.

 

نحوه مشارکت مردمی؛ حساب بانکی هیئت امنا در اختیار خیرین

 

قاسملو درباره نحوه مشارکت مردمی گفت: ما هفت نفر هیئت امنا تشکیل دادیم و سه نفر از اعضای هیئت امنا حساب بانکی باز کردند و کارتخوان برای آن حساب تهیه کردند و ما حساب بانکی داریم و هر کسی قصد کمک داشته باشد می‌تواند به آن حساب واریز کند و خودش نیز شفاهاً می‌تواند تعیین کند که مبلغ در چه زمینه‌ای برای آرامستان مصرف شود.

 

وی افزود: بنده نیز چون برای احداث سرویس بهداشتی جدید، بزرگ کردن نمازخانه، قطعه‌بندی آرامستان، ترمیم غسالخانه شهر بهار و روشنایی آرامستان به صورت خیری کار کردم، مردم شهر بهار بنده را به عنوان معتمد و روحانی می‌شناسند و به من رجوع می‌کنند. بنده هم می‌توانم این کمک‌ها را در جهتی که خودشان تعیین می‌کنند مصرف کنم البته با ارائه قبض یا خودشان شخصاً نسبت به خرید ماسه و سیمان اقدام کنند.

 

بزرگ‌ترین کمک صد میلیون تومانی؛ اکثریت کمک‌ها پنج تا ده میلیون

 

مسئول آرامستان بهار درباره میزان کمک‌های دریافتی اظهار داشت: بزرگ‌ ترین کمکی که تاکنون دریافت شده، صد میلیون تومان از آقای مصطفی رضایی بوده است و غیر از ایشان، کسی بالاتر از پنجاه میلیون تومان کمک نکرده است. اکثریت کمک‌ها بین پنج تا ده میلیون تومان بوده و نود درصد کمک‌ها پنج میلیون، ده میلیون و یک میلیون تومان بوده و مابقی، یعنی ده یا پنج درصد، بالای بیست یا سی میلیون تومان بوده است.

 

دغدغه مردم؛ چرا قطعه‌بندی زودتر انجام نشد؟

 

قاسملو در پاسخ به دغدغه مردم درباره تأخیر در قطعه‌بندی گفت: مورد دیگری که در میان مردم مطرح می‌شود این است که می‌گویند ای کاش قطعه‌بندی زودتر انجام شده بود تا قبور مطهر شهدا، علما و هنرمندان جدا باشد، این قضیه به پنجاه یا یکصد سال پیش بازمی‌گردد. بودجه نبود که این کار انجام شود. این اتفاقاتی که صورت گرفته، خدا به بنده توفیق داد از زمانی که پنج-شش سال پیش مسئولیت گرفتم، هر سال گوشه‌ای را انجام دهم. یکی دو سال قطعه‌بندی آرامستان را از بالای سر شروع کردم، در حالی که هیئت امنای آن موقع نبود و خودم به‌تنهایی با کمک خیرین محترم انجام دادم. سپس نمازخانه را بزرگ کردم و سرویس بهداشتی را به کمک اداره اوقاف انجام شد.

 

وی خاطرنشان کرد: آخرین اقدام زیبایی که در این مجموعه افتاده، هم‌کف‌سازی بوده است. این هم‌کف‌سازی نیز دشوار بود، واقعاً دشوار بود، چون مردم از قبل نمی‌دانستند با چه مسئله‌ای روبه‌رو می‌شوند و نگرانی داشتند که آیا هم‌کف‌ سازی به‌درستی انجام می‌شود و آیا احترام قبور حفظ می‌شود. اما وقتی این اتفاق افتاد و مردم از نزدیک شاهد بودند، راغب شدند که کل آرامستان هم‌کف شود. اما متأسفانه بودجه کافی نداریم و الان نمی‌توانیم ادامه دهیم.

 

قاسملو در پایان ضمن از مردم فهیم شهر بهار، خانواده های شهدا وعلما وایثارگران شورای شهر وشهردار، مخصوصا خیرین شهر بهار که مارودر این کار حسنه وپسندیده هم کف سازی یاری کردند تقدیر و تشکر کرد.

 

✍ فاطمه بدرلو