آقا شیخ محمد بهاری، عالم و عارف شیعی سده‌های سیزدهم و چهاردهم. در سال ۱۲۶۵ هـ. ق، در بهار همدان به دنیا آمد. پدرش میرزا محمد بهاری بود.

وی تحصیلات مقدماتی را در زادگاه خود به انجام رساند و برای تکمیل تحصیلات به بروجرد و نجف رفت و به درجه اجتهاد رسید. از جوانی اهل تهجد و ریاضات شرعی بود؛ بدین‌جهت، در نجف به محضر آخوند ملاحسینقلی همدانی، از شاگردان حکیم سبزواری، راه یافت و تا هنگام وفات وی در ۱۳۱۱، در جرگه مریدان خاص وی و از ملازمانش بود.

پس از درگذشت ملاحسینقلی، چندی در نجف ماند و بسیاری از علما و طلاب و تجار و عامه مردم از ایرانی، عرب و هندی، در طی مراحل سلوک از شاگردان وی بودند و با زبان و قلم او ارشاد شدند. او به‌علت بیماری و برای تغییر آب و هوا، نجف را ترک کرد و به ایران آمد و مدتی در مشهد به سر برد و سرانجام در زادگاه خود به سال ۱۳۲۵ درگذشت.

حاج میرزا محمّد بهاری، دارای ۳ پسر به نام‌های: صادق، فرّخ و محمّد و یک دختر به نام خانم بود. حاج میرزا محمد کاسب بود و وضعیت مالی نسبتاً خوبی داشت. از قراین و شواهد پیداست که او از راه خرید و فروش و کشاورزی، امرار معاش می‌کرد.

تحصیلات

شیخ محمد بهاری همراه شیخ محمدباقر بهاری به مکتب‌خانه ملّاعبّاس علی در بهار رفته و خواندن و نوشتن را آموخت و قرائت قرآن و احکام شرعی را فراگرفت. او علاقه زیادی به آموختن علم داشت. وی در نوجوانی دروس حوزوی را نزد ملّاجعفر بهاری فرا گرفت.

ملّاجعفر دانشمندی وارسته بود که برای تامین مخارج زندگی خویش، از وجوهات شرعیه استفاده نمی‌کرد. او از راه کشاورزی، امرار معاش می‌کرد. ایشان گذشته از این‌که از مدارج علمی بالایی برخوردار بود زاهدی باتقوا نیز بود. ضمیر پاک، قلب مطمئن و آرامش خاطر از ویژگی‌های اخلاقی وی بود. گویا شکل‌گیری پایه‌های اولیه علمی ـ عرفانی شیخ محمد بهاری و آیت‌الله شیخ محمدباقر بهاری در کلاس درس ملّاجعفر بوده است.

شیخ محمد بهاری پس از اتمام تحصیلات مقدماتی در همدان، برای ادامه تحصیل به بروجرد عزیمت می‌کند و در درس آیت‌الله سید محمود بروجردی، پدر آیت‌الله سید حسین بروجردی (رحمة‌الله‌علیه) شرکت می‌کند. او پس از اخذ درجه اجتهاد در ۳۲ سالگی، به زادگاه خود برمی‌گردد. وی مدت کوتاهی در بهار به ارشاد مردم می‌پردازد و دوران جوانی، همراه پدر به زیارت اماکن مقدس در عراق می‌رود.

هجرت به نجف

شیخ محمّد بهاری در سال ۱۲۹۷ هـ. ق، برای ادامه تحصیلات وارد حوزه علمیه نجف می‌گردد. وی در نجف از ملازمان درس آخوند ملاحسینقلی همدانی و از شاگردان ممتاز او بود. آخوند همدانی درباره‌اش فرمود: «حاج شیخ محمد بهاری، حکیم اصحاب من است.»

بهاری در درس عارف کامل و استاد بی‌نظیر عرفان، آخوند ملاحسینقلی شوندی درجزینی همدانی (متوفا: ۱۳۱۱ هـ. ق.) شرکت می‌کنند و تا زمان وفات آن ایشان از محضرش بهره‌مند می‌شود.

حاج شیخ محمّد بهاری در نجف دچار بیماری مزمن می‌شود. پزشکان راه علاج او را تغییر آب و هوا می‌دانند. وی به سفارش پزشکان، به ایران برمی‌گردد و مدتی در مشهد ماندگار می‌شود. باردیگر تصمیم به سفر به نجف می‌گیرد امّا بدتر شدن وضعیت جسمانی‌اش سبب بازگشت او به بهار می‌شود و تا پایان عمر در این شهر اقامت می‌گزیند.

منبع :

سایت‌ اندیشه قم، برگرفته از مقاله «شیخ محمد بهاری»، تاریخ بازیابی ۱۴۰۰/۱/۲۲

گردآوری و تدوین :

محمد علی حیدری فرشته خو