شهرستان بهار

نبض سفال جهان در دست زنان

شناسه خبر: ۸۹۵۳
نبض سفال جهان در دست زنان

وقتی نام «سفال» به میان می‌آید، جهان به یاد چه اسامی‌ای می‌افتد؟

به گزارش نشاط شهر، ما ایرانیها حتما اول به یاد سفال لالجین و سفالینههای کلپورگان میافتیم و اگر اصفهانی باشیم که خب نام سفال شهرضا در ذهنمان پررنگتر خواهد شد. اما در سطح جهانی کدام مناطق هستند که توانستهاند مهارت سفالگریشان را به گوش جهانیان برسانند؟ برای پاسخ به این سوال به سراغ لیست فهرست میراث ناملموس جهانی بشر رفتم و سه نام را در زمره میراثداران سفالگری بشر یافتم: تونس، پرتغال و بوتسوانا.

سفالِ زنانِ سجان

مهارت سفالگری زنان سجان (Pottery skills of the women of Sejnane) تونس به عنوان میراث جهانی بشر در فهرست میراث ناملموس یونسکو (the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity) به ثبت رسیده است. این مهارت سفالگری مرا به یاد کلپورگان ایران و سفالهای ویژهاش انداخت. ماجرای سفال سجان به تکنیک ویژهای برای ساخت اسباب خانه مانند وسایل پخت و پز، عروسکها و اشکال حیوانی ملهم از طبیعت پیرامونشان برمیگردد. همه مراحل ساخت این سفال به دست زنان انجام میشود. آنها حتی کوزههایشان را در روستا و در جادههای منتهی به روستاهای مجاورشان میفروشند. این زنان جایگاه ویژهای هم در جامعه محلی دارند. تنها جایی که مردان در روندهای مربوط به این نوع سفالگری دخیل میشوند، در مرحله فروش است. یادگیری مهارت این سفال از مادران به دخترانشان نسل به نسل منتقل میشود. دختران در کنار رفتن به مدرسه مهارت سفالگری و لمهای کوزهگری و سالم بیرون آوردن سفالها از کوره را هم میآموزند. البته اداره ملی صنایع دستی تونس هم دورههای آموزش این مهارت را به صورت آکادمیک برای زنان جوان برگزار میکند. این مهارت در سال 2018 در فهرست میراث جهانی ناملموس بشر به ثبت رسید.

سفال سیاه پرتغال

مهارت سفالگری سیاه بیسالهائس (Bisalhaes black pottery manufacturing process) یکی از میراث ناملموس کشور پرتغال (Portugal) است که نامش در فهرست میراث ناملموس بشر به ثبت رسیده است. شهر بیسالهائس نزدیک مرکز اسپانیا در شمال پرتغال و در همسایگی شهر پورتو قرار داد؛ شهری که به عنوان سرزمین کوزهگران و مدادسازان شناخته میشود؛ جایی که به سفال سیاهش مشهور است. کارکرد سفالهای این شهر، در زمینه پخت و پز و تزئینات است. در این نوع از سفالگری، زنان و مردان پا به پای هم کار میکنند. آماده سازی سفالها به تمامیتوسط مردان انجام میشود اما طراحیها توسط زنان صورت میگیرد. این مهارت در زمره میراث ناملموس نیازمند نگاهبانی فوری (List of Intangible Cultural Heritage in Need of Urgent Safeguarding) طبقه بندی شده است.

سفالینههای جنوب آفریقا

مـهــــــارت ســـفالـینههـــای مـنطــقــه کتلنــگ بوتســـوانــــــا (Earthenware pottery-making skills in Botswana's Kgatleng District) در سال 2012 در فهرست میراث ناملموس بشر که نیازمند پاسبانی فوری هستند، به ثبت رسید. این نوع از سفالگری در میان قومیبه نام باکگاتلا با گافلا (Bakgatla ba Kgafela) در جنوب شرقی کشور بوتسوانا رایج است. شاید یکی از غریبترین کشورها برای ما ایرانیها همین بوتسوانا باشد، کشوری که نامش کمتر به گوشمان خورده چه برسد به اینکه بدانیم منطقهای دارد که حکم شهرضای اصفهان یا حتی کلپورگان ایران را میتوانیم برایش قایل شویم! جمهوری بوتسوانا در جنوب آفریقا قرار دارد؛ کشوری 2.3 میلیون نفری که از جنوب به آفریقای جنوبی میرسد، از شرق به زیمباوه و از شمال و غرب، به نامبیا ختم میشود. دلیل کمی جمعیتش هم بیابانبودن قسمت اعظمش است. یکی از وجوه متمایز این سفالگری، مدیتیشن است. استادکار سفالگری در هنگام شکل دادن به گل، به مدیتیشن هم میپردازد و محصول نهایی ثمره تجربه و البته ارتباط او با گذشتگان است. انتقال این مهارت نسل به نسل از مادران به دختران انجام میشود و این روزها به دلیل هجمه محصولات ماشینی، این مهارت سفالگری در خطر انقراض قرار گرفته است.

نفیسه حاجاتی / دبیر سرویس میراث و گردشگری

نظرات
  • نشاط شهر هیچ مسئولیتی در قبال متن نظرات ندارد.
  • نظرات شما پس از تایید نمایش داده می شوند.
  • نظراتی که شامل توهین و ... باشد تایید نخواهند شد.
  • نشاط شهر در قبول یا رد نظر شما آزاد است.
  • وارد کردن نام، آدرس ایمیل و متن نظر الزامیست.
  • آدرس ایمیل شامل www نمی باشد.
  • پس از تکمیل فرم بر روی دکمه ارسال نظر کلیک کنید.
در جواب نظر
    تاکنون هیچ نظری برای این خبر ثبت نشده است. اولین نفری باشید که برای این خبر نظری ارسال می کنید.
اخبار ویژه
اطلاعیه ها
پربازدیدترین اخبار هفته
پربازدیدترین اخبار ماه
یادداشت
گزارش تصویری
آخرین نظرات کاربران
آخرین اخبار
کانال تلگرام نشاط شهر