شهرستان بهار

از چه زمانی کتاب خواندن برای کودک را شروع کنیم؟

شناسه خبر: ۵۳۰
از چه زمانی کتاب خواندن برای کودک را شروع کنیم؟

“یکی بود، یکی نبود، غیر از خدا هیچکس نبود”. جمله ی زیبایی است که در طول زندگی به کرات شنیده ایم و هنوز هم با شنیدن آن، پای رفتنمان سست می شود، دوست داریم، بمانیم، بنشینیم و حادثه را دنبال

“یکی بود، یکی نبود، غیر از خدا هیچکس نبود”. جمله ی زیبایی است که در طول زندگی به کرات شنیده ایم و هنوز هم با شنیدن آن، پای رفتنمان سست می شود، دوست داریم، بمانیم، بنشینیم و حادثه را دنبال کنیم. هرگز فکر کرده اید، اولین قصه ای که شنیده اید چه بود؟ شاید به یاد نداشته باشید٬ قصه ای بود مشترک بین انسان ها ٬ قصه ای با نام (صدای قلب مادر.)

گوش جنین بعد از ماه سوم ، صدای قلب مادر را می شنود. صدای قلب مادر قصه ی آغازین زندگی اوست. قصه ای که ماه ها بعد از تولّد، با در آغوش گرفتن او و ضربه هایی که توسط مادر یا جانشین او به پشتش زده می شود، آن را تداعی کرده، به کودک آرامش می دهد، و او را به خواب می برد.

 بعد از ماه ششم دوران جنینی ٬کودک می تواند صدای خارج از شکم مادر را نیز بشنود . صدای مادر، صدای پدر، رادیو و تلویزیون٬ به همین جهت پیشنهاد می کنند که با جنین صحبت شود، برایش آیه های موزون کلام حقّ را به آرامی تلاوت کنید . حتّی می توانید هر روز به مدت سه ماه (ماه ششم تا نهم) روزی سه بار کتاب ساده ی آهنگین یا قصه ی آهنگین را با صدای بلند برای او بخوانید. کودک شما در دوره ی نوزادی با علائمی چون مکیدن های طولانی ، تند شدن ضربان قلب و تنفس و … نشان می دهد که این کلام و آوا را قبلاً شنیده است.

مطالعات نشان داده است کودکانی که والدینشان از ابتدا به طور روزانه برای آنها کتاب خوانده‌اند هنگام رفتن به مدرسه موفقیت بیش تری در خواندن دارند. طبق این مطالعات جنین می تواند لرزش صدای مادر را تشخیص دهد بنابراین صحبت کردن یا خواندن کتاب برای او می‌تواند فوایدی در‌بر داشته باشد . برخی از این فواید عبارتند از :

۱٫ فواید آرام بخش برای جنین : ارتباط برقرار کردن و صحبت کردن با جنین به نظر مضحک می‌آید اما خواندن کتاب برای او راه خوبی است تا بتوان بر روی برقراری این ارتباط تمرکز کرده و آن را تا هنگام متولد شدن نوزاد تقویت کرد .

۲٫ باعث پیشرفت مغزی جنین می شود.

۳٫ پیوند میان والدین و کودک : برقراری ارتباط با جنین برای بسیاری از افراد کاری دشوار است ٬خواندن کتاب روش بسیار خوبی برای برقراری این ارتباط است .

دکتر سوزان ماندل گلاز معتقد است: « نوزادان نیاز به شنیدن کلام دارند و بلند خوانی برای کودکان این نیاز را بر آورده می کند٬محتوا چندان اهمیتی ندارد، بلکه نحوه ی بیان، زیر و بم بودن آن و بالاخره حالت های گوناگون اعضای صورت از اهمیت بسیاری برخوردار است. به عبارت دیگر «پایه گذاری سواد آموزی از تولّد است و نوزادان احتیاج به شنیدن زبان محاوره دارند و این احتیاج را بلند خوانی برآورده می سازد.» از این رو، کودکان، بعد از تولد نیاز به شنیدن لالائی دارند، زیرا گوش دادن قسمت اصلی فرایند گفتاری است و به اندازه ی عمل انتقال بیان مهم می باشد. هرگز بدون شنیدن، ارتباط گفتاری ممکن نمی شود.

کودکان به مرور دوست دارند، کتاب را مثل سایر اشیاء با دست و دهانشان تجربه کنند . چنگ زدن، به دهان بردن، پاره کردن از جمله مواردی است که کتاب هم از آن مصون نیست. از این رو، کتاب هائی با جلد ضخیم، پلاستیکی و یا پارچه ای پیشنهاد می شود٬این کتاب ها پاره نمی شوند و قابل شستشو هستند.

• خواندن هر روزه ی کتاب برای کودکان باعث رشد و تعالی آن ها شده و به کودک اعتماد به نفس می دهد.

• خواب آسوده تر برای کودک :  خواندن کتاب به هنگام خواب باعث افزایش هوش و سطح هوشیاری، ایجاد تمرکز و حس مقایسه در ذهن کودک میان شخصیت های خوب و بد می شود.

• کتاب عاملی برای شناخت و رشد دینی، فرهنگی، اخلاقی و اجتماعی کودک در آینده شده و با یک کتاب شخصیت انسان ساخته و رشد می کند .

والدین باید کتاب خوانی را به کودک آموزش دهند، در اختیار قرار دادن کتاب هایی با تصاویر مربوط به جانوران و اشیا ٬ انتخاب کردن کتاب دلخواه کودک توسط وی، داستان گویی توسط کودک از روی تصاویر کتاب و خواندن شعر از راه های علاقه مند کردن کودک به مطالعه است.

چگونگی و شرایط کتاب خوانی با بچه های زیر دو سال

در کتاب خوانی با بچه های کوچک همواره باید به این نکته توجه کنیم که قرار نیست به آن ها آموزش مستقیم بدهیم یا کتاب را به آن ها تحمیل کنیم٬ هدف تقویت توانائی های آن هاست برای ارتباط با کتاب، کتاب خوانی در آینده، لذت بردن از کتاب و احترام به آن.

کتاب خواندن با صدای بلند برای کودک زیر دو سال:
•    ایجاد رابطه با دیگران را به وی آموزش می دهد.
•    او را به شکلی سرگرم کننده در معرض مفاهیمی نظیر داستان، اعداد، حروف، رنگ ها و شکل ها قرار می دهد.
•    مهارت های شنیداری و حافظه و واژگان او را تقویت می کند.
•    اطلاعاتی در مورد جهان اطراف به وی می دهد.
جالب است بدانید که وقتی که بچه به سن یک سالگی می رسد، تمامی صداهای ضروری برای صحبت به زبان مادری را آموخته است . هر قدر بیش تر برای فرزندتان قصه بخوانید، او در معرض واژگان بیش تری خواهد بود و در آینده بهتر صحبت خواهد نمود. شنیدن واژگان سبب می شود تا شبکه ای قوی در مغز کودک ایجاد شود. تا سن دو سالگی، کودکانی که والدین آن ها معمولاً با آن ها صحبت می کنند یا برایشان کتاب می خوانند، کلمات بیش تری نسبت به کودکانی که کسی برایشان کتاب نخوانده است می دانند . همچنین کودکانی که در سال های اولیه ی زندگی شان برایشان کتاب خوانده شده است به احتمال بیش تری خواهند آموخت که در وقت مناسب مطالعه کنند.

چه وقت و کجا برای کودک نوباوه کتاب بخوانیم؟

سعی کنید تا هر روز وقتی را برای کتاب خواندن برای کودک نوباوه تان اختصاص دهید. شاید قبل از چرت زدن یا قبل از وقت خواب مناسب باشد. همچنین علاوه بر لذتی که از در آغوش گرفتن کودک نوباوه تان هر دو شما خواهید داشت، با ایجاد یک برنامه منظم زندگی تان نیز آسان تر خواهد شد. این کار سبب می شود تا کودک نوباوه آرام گشته و الگویی برای فهمیدن این که وقت خواب فرا رسیده برایش ایجاد شود.

همچنین خواندن کتاب در زمان های دیگر روز نیز خوب است. زمان هایی را انتخاب کنید که کودک نوباوه جایش خشک و خودش هم سیر و هشیار است. همچنین خواندن کتاب در مواقعی که منتظر هستیم ، مفید است. بنابراین در کیف تعویض کهنه ی بچه، حتماً کتابی قرار دهید تا وقتتان را در اتاق انتظار پزشک یا صف فروشگاه پر کنید.

چند نکته ی تکمیلی برای بلند خواندن کتاب:

•    در آغوش گرفتن کودک نوباوه در هنگامی که برایش کتاب می خوانید سبب می شود تا او احساس امنیت و گرمی و نزدیکی به شما بیابد.

•    کتاب را با احساس بخوانید؛ در جاهایی که مناسب است صدای خود را بالا و پایین ببرید یا برای شخصیت های مختلف صداهای مختلفی در بیاورید.
•    لزومی ندارد دقیقاً متن را برای او بخوانید . گاهی اوقات مکث کنید و سئوالاتی بپرسید یا در مورد عکس ها یا متن، نظر خودتان را بگویید (مثلاً: پیشی کجاست؟ پیشی این جاست! چه پیشی سیاه و با مزه ای!) فرزندتان هنوز نمی تواند پاسخ دهد ، ولی این کار شما زمینه ای مناسب برای آن فراهم می کند.

•    شعرهای بچه گانه بخوانید و صداهای بامزه ی حیوانات را در آورید و در حالی که او روی پاهایتان نشسته، زانوهایتان را بالا و پایین ببرید و این گونه او را آرام تکان دهید و خلاصه هر کاری که نشان دهد که خواندن کتاب کاری دوست داشتنی است انجام دهید.

•    کودکان زیر دو سال تکرار را دوست دارند و با تکرار هم یاد می گیرند . بنابراین خواندن چند باره ی یک کتاب اشکالی ندارد . اگر این کار را می کنید شعر ها را همیشه به یک شکل خاص بخوانید تا در ذهن کودک بهتر جای گیرد.

•    هر قدر کودک نوباوه بزرگ تر می شود، او را تشویق کنید تا کتاب کاغذی یا پلاستیکی یا پارچه ای را لمس کند. ما نمی خواهیم که او را به جویدن کتاب تشویق کنیم ، ولی با قرار دادن کتاب در دهانش، او در مورد مزه و جنس کتاب تجربه ای را حس خواهد کرد و خواهد فهمید که کتاب خوردنی نیست!

چه کتابی برای کودک زیر دو سال بخوانیم؟

کتاب مناسب برای کودک نوباوه، ساده و دارای متن تکرار شونده و تصاویر واضح است. فرزندتان در اولین ماه های پس از تولد، فقط دوست دارد صدای شما را بشنود، بنابراین می توانید تقریباً هر چیزی بخوانید، مخصوصاً کتاب های شعر یا متن آهنگین. هر قدر کودک نوباوه بیش تر به نگاه کردن به چیزهای مختلف علاقه مند می شود، کتاب هایی با تصاویر ساده انتخاب کنید.

از وقتی که کودک شروع به قاپیدن چیزهای مختلف می کند، کتاب های از جنس وینیل یا کتاب های پارچه ای با شکل های روشن و اشکال هندسی و تصویر صورت های مختلف استفاده نمایید . از وقتی که او شروع به واکنش نشان دادن به موارد داخل کتاب نمود، از کتاب هایی با قطع بزرگ با تصاویری از بچه ها یا تصاویر اشیاء آشنا مثل اسباب بازی استفاده کنید. وقتی که کودک توانست کارهایی نظیر  نشستن در وان حمام یا برداشتن غذا با دست و خوردن آن را آغاز نماید، داستان هایی با موضوع کارهای روزمره مثل وقت خواب یا وقت حمام بیابید. وقتی که کودک حرف زدن را آغاز نمود، از کتاب هایی استفاده کنید که کودک نوباوه را تشویق به تکرار کلمات یا اصطلاحات ساده می کند.

کتاب هایی که درونشان آیینه وجود دارد یا صفحات آن جنس های مختلفی (نرم، زبر یا برجسته) دارند و کتاب های تاشونده ای که هنگام بازکردن اشکال مختلفی در آن برجسته می شود برای این گروه سنی بسیار مناسب می باشند . او بهتر می تواند کتاب های با قطع بزرگ را ورق بزند و از کتاب های وینیلی و یا پارچه ای در همه جا می توان استفاده نمود ، حتی در حمام . کودکان نوباوه در هر سنی به آلبوم عکس با تصاویر افرادی که می شناسند و دوستشان دارند علاقه ی زیادی دارند. و نکته ی دیگر این که هر کودک نوباوه ای می بایست مجموعه ای از اشعار کودکانه داشته باشد.

یکی از بهترین راه ها برای این که مطمئن شوید که فرزند کم سن و سال شما در آینده یک فرد با مطالعه خواهد شد این است که در همه جای خانه کتاب داشته باشید. وقتی که کودک آنقدر رشد کرد تا بتواند چهار دست و پا به سمت سبد اسباب بازی هایش برود، می توانید چند کتاب را هم در سبد اسباب بازی هایش قرار دهید.

علاوه بر کتاب هایی که دارید، می توانید چند کتاب هم از کتابخانه به امانت بگیرید. بعضی از کتابخانه ها زمان های خاصی برای قصه خوانی برای کودکان نوباوه دارند. فراموش نکنید که در آن موقع هم خودتان چیزی مطالعه کنید. به طور کلی وقتی برای خودتان مطالعه می کنید می توانید الگویی برای فرزندتان برای مطالعه کردن باشید.

منبع: شماره چهارم نشریه پویش،  زمستان ۹۰، مرجان عاکفی

 ketab khandan1 ketab khandan2

نظرات
  • نشاط شهر هیچ مسئولیتی در قبال متن نظرات ندارد.
  • نظرات شما پس از تایید نمایش داده می شوند.
  • نظراتی که شامل توهین و ... باشد تایید نخواهند شد.
  • نشاط شهر در قبول یا رد نظر شما آزاد است.
  • وارد کردن نام، آدرس ایمیل و متن نظر الزامیست.
  • آدرس ایمیل شامل www نمی باشد.
  • پس از تکمیل فرم بر روی دکمه ارسال نظر کلیک کنید.
در جواب نظر
    تاکنون هیچ نظری برای این خبر ثبت نشده است. اولین نفری باشید که برای این خبر نظری ارسال می کنید.
اخبار ویژه
اطلاعیه ها
پربازدیدترین اخبار هفته
پربازدیدترین اخبار ماه
یادداشت
گزارش تصویری
آخرین نظرات کاربران
آخرین اخبار
کانال تلگرام نشاط شهر